Göz melanomu nedir, belirtileri ve tedavi seçenekleri nelerdir?

Göz Melanomu

Göz melanomu hakkında bilmeniz gerekenler

Göz melanomu nedir?

Melanom, cildinize renk veren pigment olan melanini üreten hücrelerde gelişen bir kanser türüdür. Gözlerinizde de melanin üreten hücreler bulunur ve bu hücrelerde melanom gelişebilir. Göz melanomuna aynı zamanda oküler melanom adı verilir.

Çoğu göz melanomu gözün, aynaya baktığınızda göremediğiniz kısmında oluşur. Bu, göz melanomunun saptanmasını zorlaştırır. Ayrıca, göz melanomu genellikle erken işaret ve belirtilere neden olmaz.

Göz melanomunun tedavisi mümkündür. Bazı küçük göz melanomlarının tedavisi görmenizi etkilemez. Bununla birlikte, büyük göz melanomlarının tedavisi tipik olarak bir miktar görme kaybına neden olur.

Belirtiler

Göz melanomu bulgu ve belirtilere neden olmayabilir. Meydana geldiklerinde, göz melanomunun belirtileri ve bulguları aşağıdakileri içerebilir:

  • Görme alanınızda parlayan ışıklar veya toz parçaları (uçuşan cisimler)
  • İriste büyüyen koyu bir nokta
  • Gözün ortasında bulunan koyu renkli dairede (gözbebeği) değişiklik
  • Bir gözde az ya da bulanık görme.
  • Periferal görme kaybı

Ne zaman doktora görünmelisiniz?

Sizi kaygılandıran herhangi bir bulgu veya belirtiniz bulunuyorsa doktorunuzdan randevu alın. Görmenizdeki ani değişiklikler acil bir durum olduğunu işaret eder, bu yüzden bu durumlarda acil tıbbi yardım alın.

Sebepleri

Göz melanomunun sebepleri bilinmemektedir.

Doktorlar, göz melanomunun sağlıklı göz hücrelerinin DNA’sında hata oluştuğunda meydana geldiğini bilmektedir. DNA’daki hatalar bu hücrelere kontrolsüz olarak büyümelerini ve çoğalmalarını söylerler ve böylelikle, mutasyona uğramış hücreler normalde ölmeleri gereken zamanda yaşamaya devam ederler. Mutasyona uğramış hücreler göz içinde birikerek göz melanomuna neden olurlar.

Göz melanomunun oluştuğu yerler

Göz melanomu en sık gözünüzün orta tabakasındaki (üvea) hücrelerde meydana gelir. Üveanın, her birinde göz melanomu oluşabilecek üç kısmı vardır.

  • İris, gözün önündeki renkli kısım
  • Koroid tabaka, üveanın arkasında retina ile sklera arasında kan damarlarının ve bağ dokusunun bulunduğu katman
  • Siliyer cisimcik, üveanın önünde bulunan ve göz içine saydam sıvıyı (aköz humor) salgılayan kısım.

Göz melanomu aynı zamanda gözün ön bölümünde en dış katmanda (konjunktiva), göz küresini çevreleyen göz çukurunda ve göz kapağında oluşabilir fakat bu tür göz melanomu türü oldukça nadirdir.

Risk faktörleri

Birincil göz melanomunun risk faktörleri arasında aşağıdakiler sayılabilir:

  • Açık göz rengi. Gözleri mavi ya da yeşil olan kişilerin göz melanomuna yakalanma riski daha fazladır.
  • Beyaz ırk. Beyaz ırka mensup kişiler, diğer ırklara nazaran daha yüksek göz melanomu riskine sahiptir.
  • Yaş. Göz melanomu riski yaş ilerledikçe artar.
  • Bazı kalıtımsal cilt hastalıkları. Anormal et benlerine neden olan ve displastik nevüs sendromu adı verilen bir hastalık, cildinizde ve gözünüzde melenoma olması riskini artırabilir.

Ayrıca, göz kapaklarını ve komşu dokuları etkileyen anormal cilt pigmentasyonu ve oküler melanositoz olarak bilinen üveada artmış pigmentasyonu olan bireylerin de göz melanomuna yakalanma riski daha fazladır.

  • Ultraviyole (UV) ışınlara maruz kalma. Göz melanomunda ultraviyole ışınlara maruz kalmanın rolü tam olarak bilinmemektedir. Güneşten ya da solaryum makineleri gibi kaynaklardan UV ışınlara maruz kalmanın göz melanomu riskini artırdığına dair bazı kanıtlar bulunmaktadır.
  • Bazı genetik mutasyonlar. Ebeveynlerden çocuklara geçen bazı genler göz melanomu riskini artırabilir.

Komplikasyonlar

Göz melanomunun komplikasyonları aşağıdakileri içerebilir:

  • Göz içerisindeki basıncı artması (glokom). Büyüyen göz melanomu glokoma neden olabilir. Glokomun belirti ve bulguları arasında gözde ağrı ve kızarıklık ile bulanık görme sayılabilir.
  • Görme kaybı. Büyük göz melanomları genelde etkilenen gözde görme kaybına neden olur ve yine görme kaybına neden olan retina dekolmanı gibi komplikasyonlara yol açabilir.

Küçük göz melanomları gözün önemli kısımlarında meydana gelmesi halinde bir miktar görme kaybına neden olabilir. Görme alanının merkezinde ya da yanlarında görme zorluğu yaşayabilirsiniz. Çok ileri derece olan göz melanomları tam görme kaybına neden olabilir.

  • Gözün dışına yayılan göz melanomu. Göz melanomu gözün dışına ve karaciğer, akciğerler ve kemikler dâhil olmak üzere, vücudun uzak bölgelerine yayılabilir.

Tanı

Göz melanomu tanısını koymak için doktorunuz aşağıdakileri önerebilir:

  • Göz muayenesi. Doktorunuz, göz içinde bir tümöre işaret edebilecek genişlemiş kan damarlarını bulmak için gözünüzün dış tarafını muayene edebilir. Daha sonra cihazlar yardımıyla doktorunuz gözünüzün içini muayene edecektir.

Binoküler indirekt oftalmoskopi olarak bilinen bir yöntemde lensler ve doktorunuzun alnına takılan ve biraz madenci kaskına benzeyen parlak bir ışık kullanılır. Yarık lamba mikroskopisi olarak bilinen başka bir yöntemde lensler ve gözünüzün iç kısmını aydınlatan yoğun bir ışık üreten mikroskop kullanılır.

  • Göz ultrasonu. Göz ultrasonunda, gözünüzün görüntülerini oluşturmak için elde tutulan, asaya benzeyen ve transdüser olarak bilinen bir aparat aracılığıyla yüksek frekanslı ses dalgaları kullanılır. Transdüser, kapalı göz kapağınızın üzerine ya da gözün ön yüzeyine yerleştirilir.
  • Tümör içindeki ve etrafındaki kan damarlarının görüntülenmesi (anjiyogram). Göz anjiyogramında kolunuzdaki bir damardan renkli boya enjekte edilir. Bu boya, gözünüzdeki kan damarlarına gider.

Boyayı saptayacak özel filtreleri olan bir kamera birkaç dakika boyunca birkaç saniye aralıklarla flaşlı fotoğraflar çeker.

  • Optik koherans tomografi. Bu görüntüleme testinde üvea traktı ve retina kısımlarının fotoğrafları elde edilir.
  • Şüpheli bir doku örneğinin tetkik amaçlı alınması. Bazı durumlarda doktorunuz gözünüzden bir doku örneği alma işlemi (biyopsi) önerebilir.

Bu örneği almak için gözünüze ince bir iğne ile girilerek şüpheli doku çıkarılır. Bu doku bir laboratuarda göz melanomu hücrelerinin olup olmadığını belirlemek için test edilir.

Göz melanomu tanısı koymak için genellikle göz biyopsisi gerekmez.

Kanserin yayılıp yayılmadığını belirlemek

Doktorunuz, melanomun vücudunuzun başka bölgelerine yayılıp yayılmadığını belirlemek için ek tetkikler ve işlemler önerebilir. Testler aşağıdakileri içerebilir:

  • Karaciğer fonksiyonunu ölçmek için yapılan kan testleri
  • Göğüs röntgeni
  • Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması
  • Manyetik rezonans görüntüleme (MRG) taraması
  • Batın ultrasonu
  • Pozitron emisyon tomografi (PET) taraması

Tedavi

Göz melanomunun tedavi seçenekleri, göz melanomunuzun yeri ve boyutunun yanı sıra genel sağlık durumunuz ve tercihlerinize bağlı olacaktır.

Küçük göz melanomlarının tedavisinde bekleme süreci

Küçük göz melanomu acil tedavi gerektirmeyebilir. Melanomun küçük olduğu ve büyümediği hallerde siz ve doktorunuz beklemeyi ve büyüme işaretlerini görmek için gözlemeyi edebilirsiniz.

Melanomun büyümesi ya da komplikasyona neden olması durumunda tedaviye hemen başlamayı tercih edebilirsiniz.

Radyasyon tedavisi

Radyasyon tedavisinde kanser hücrelerini öldürmek için proton ya da gama ışınları gibi yüksek güce sahip enerji kullanılır. Radyasyon tedavisi genellikle küçük ila orta boydaki göz melanomları için kullanılır.

Radyasyon, brakiterapi adı verilen bir işlemde göz üzerine radyoaktif plaka yerleştirilerek doğrudan tümöre uygulanır. Bu plaka geçici dikişler kullanılarak yerinde tutulur. Bu plaka şişe kapağına benzer ve içinde birçok radyoaktif çekirdek bulunur. Plaka çıkarılmadan önce dört ila beş gün arasında aynı yerde bekletilir.

Radyasyon, gözünüze proton ışınlarına benzer radyasyonu yönelten bir makine aracılığıyla da uygulanabilir (eksternal ışın radyasyonu, ya da teleterapi). Bu tür radyasyon tedavisi sıklıkla birkaç günlük bir sürede uygulanır.

Lazer tedavisi

Bazı durumlarda melanom hücrelerini öldürmek için lazeri kullanan tedavi bir seçenek olabilir. Termoterapi adı verilen bir lazer tedavi türünde kızılötesi lazer kullanılır ve bazen radyasyon tedavisi ile kombine edilir.

Fotodinamik tedavi.

Fotodinamik tedavi özel bir dalga uzunluğundaki ışığa sahip ilaçları birleştirir. Bu ilaçlar kanser hücrelerini ışığa duyarlı hale getirir. Bu tedavi, damarlara ve göz melanomunu oluşturan hücrelere zarar verir. Fotodinamik tedavi daha büyük kanserlerde etkili olmadığı için daha küçük tümörlere uygulanır.

Soğuk tedaviler

Aşırı soğuk (kriyoterapi) bazı küçük göz melanomlarında melanoma hücrelerini yok etmek için kullanılabilir, fakat bu tedavinin kullanımı yaygın değildir.

Cerrahi

Göz melanomunu tedavi etmek için yapılan ameliyatlar arasında gözün bir kısmının ya da tamamının çıkarıldığı işlemler bulunmaktadır. Hangi işlemin uygulanacağı göz melanomunun boyutu ve yerine bağlıdır. Mevcut seçenekler içerisinde aşağıdakiler yer alır:

  • Melanomun ve küçük bir sağlıklı doku alanının çıkarılmasına yönelik ameliyat. Melanomu ve çevresinde yer alan sağlıklı dokudan bir şerit çıkarılması için yapılacak ameliyat küçük melanomların tedavisi için bir seçenek olabilir.
  • Gözün tamamının çıkarılmasına yönelik ameliyat (enükleasyon). Enükleasyon sıklıkla büyük göz tümörleri için kullanılır. Bu, ayrıca göz ağrısına neden olan tümörler için de kullanılabilir.

Melanoma bulunan göz çıkarıldıktan sonra, aynı pozisyona bir implant yerleştirilir ve gözün hareketini kontrol eden kaslar implantın hareket etmesine imkan verecek şekilde implanta bağlanır.

İyileşmek için biraz zaman geçtikten sonra suni göz (protez) yapılır. Yeni gözünüzün ön yüzeyi mevcut gözünüze uyum sağlamak üzere özel olarak boyanacaktır.