Kemoterapi Nedir?
Randevu Al Bizi Arayın+90 212 385 31 00

Kemoterapi Nedir?

Kemoterapi Uygulaması

Kemoterapi Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Kemoterapi, tümörün ilaçla tedavi edilmesi demektir. Cerrahi ve ışın tedavisi ile birlikte tümör tedavisinin çok önemli bir parçasıdır.

Kemoterapi ile tümör hücreleri öldürülür veya tümörün büyümesi durdurulmaya çalışılır. Bazen tek, bazen birkaç ilaç çeşitli yollarla verilerek uygulanır.

Kemoterapi kim tarafından uygulanır?

Kemoterapi ile ilgilenen bilim dalına Medikal Onkoloji veya Tıbbi Onkoloji, bu alanda çalışan doktora Medikal Onkolog (Tıbbi Onkolog) denir.

Medikal onkoloji ayrı bir uzmanlık dalıdır; medikal onkolog tümör tedavisi konusunda uzmanlaşmış bir iç hastalıkları uzmanıdır. Tümör tedavisi bir ekip işidir ve mutlaka bu ekibin tüm üyelerinin bulunduğu merkezlerde uygulanmalıdır.

Bu ekipte tümör cerrahisi ile ilgili uzman cerrah, ışın tedavisi (radyoterapi) ile ilgili radyasyon onkoloğu, kemoterapi ve hasta bakımı (destek tedavisi) ile ilgili medikal onkolog bulunmalıdır.

Kemoterapi Uygulamasında Amaç Nedir?

Tümörün cinsine ve hastanın özelliklerine göre değişik nedenlerle kemoterapi uygulanabilir.

  • Tümörü tamamen yok etmek ve hastayı iyileştirmek için,
  • Tümörün yayılmasını engellemek için,
  • Tümörün büyümesini durdurmak veya yavaşlatmak için,
  • Tümörün sebep olduğu belirtileri yok etmek için

Etkili bir tedavi yöntemi olmasına rağmen bazı durumlarda tümörü tamamen yok edemeyip sadece belirtilerini düzelterek hasta için daha rahat bir yaşam sağlayabilir.

Bazı tümörlerde tek tedavi yöntemi kemoterapidir. Diğerlerinde ise kemoterapi diğer tedavilerle (cerrahi ve radyoterapi) peş peşe veya eş zamanlı olarak uygulanır.

Kemoterapi İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Kemoterapide kullanılan ilaçlar değişik yollarla uygulanır;

Damar yoluyla (en sık kullanılan)

Damardan uygulanan kemoterapi ilaçları genellikle serum setinden veya serumun içine karıştırılarak çeşitli sürelerde verilir. Uzun süreli uygulamalarda hastaneye yatma gereği olabilir.

Ağızdan

Kemoterapi bazen evde alacağınız haplarla yapılır. Bu durumda haplarınızın nasıl kullanılacağını çok iyi anlamalı, anlamadığınız konuları mutlaka doktorunuza sormalısınız. Herhangi bir yan etki meydana gelirse mutlaka doktorunuza bilgi verin.

Vücut boşluklarına uygulanabilir

Kemoterapi hastalığın durumu ve bulunduğu yere göre bazen karın boşluğuna, akciğer zarı içine ve mesane içine uygulanabilir. Bu şekilde yapılan uygulamalar mutlaka bir merkezde ve uzman medikal onkolog kontrolünde yapılmalıdır.

Kemoterapi yüzünden saçlar dökülür mü?

Ne yapılmalı?

Saç dökülmesi geçici bir yan etki olarak kemoterapi tedavisinin başlangıcından 2-3 hafta sonra başlar, bu verilen kemoterapi ilacının cinsi ve dozuna bağlıdır. Kemoterapi tedavisinin sonunda saçlar tekrar çıkar. Saç rengi ve yapısında değişiklikler olabilir, ama bu da bir süre sonra kendiliğinden düzelir. Bu durumun ruhsal dengenizi bozmasına izin vermeyin. Peruk, bandana, şapka gibi aksesuarlarla geçici çözümler üretebilirsiniz.

Kemoterapi tedavisi için verilecek ilaçlar nasıl seçilir?

İlaç seçimi tümörün cinsi, yaygınlık durumu, hastanın yaşı, genel durumu ve mevcut başka hastalıklarına (kalp hastalığı, yüksek tansiyon, şeker hastalığı ve böbrek hastalığı) göre medikal onkolog tarafından yapılır. Seçilen ilaçların dozları ve uygulama sıklığı da, medikal onkolog tarafından birçok değişik faktör göz önünde tutularak karar verilir.

Kemoterapi tedavisi süresince başka ilaçlar alınması sakıncalı mıdır?

Bazı ilaçlar kemoterapi ilaçları ile etkileşerek birbirlerinin etkilerini bozabilir, ciddi yan etkilere sebep olabilir. Kemoterapiye başlamadan önce evde kullanılan her bir ilacın isminin, dozunun ve ne sıklıkla alındığının doktora veya hemşireye iletilmesi son derece önemlidir. İlaç olarak düşünülmeyen aspirin, ağrı kesici, soğuk algınlığı ilaçları, bitkisel ilaçlar, besin takviyeleri ve vitamin gibi ilaçların da kemoterapi ile etkileşebileceği unutulmamalıdır. Tedavi süresince doktora sormadan herhangi bir ilaç kullanılmamalıdır.

Kemoterapinin Yan Etkileri Var mıdır?

Kemoterapi büyüyen ve bölünen hücreleri öldürdüğünden bu tür özellikleri olan normal hücrelere de zarar verebilir. Bu tür hücreler kemik iliği, sindirim ve üreme sisteminde ve saç foliküllerinde bulunduğu için yan etkiler daha çok bu bölgelerde görülür.

En sık görülen yan etkileri bulantı, kusma, saç dökülmesi ve yorgunluktur. Yan etkilerin çoğu kemoterapi aldığınız sürece oluşur ve tedaviniz tamamlandığında kaybolur.

Yorgunluk ve Kansızlık

Kemoterapi kemik iliğinin kırmızı hücre yapma yeteneğini bozarak vücutta oksijen taşınmasını azaltır. Yeterli oksijen ihtiyacı karşılanmadığında dokular işlevlerini göremezler, bu duruma kansızlık denir. Yorgunluk, baş dönmesi, nefes darlığı yapabilir.

Mikrop Bulaşması ve İnfeksiyon

Kemoterapi, mikroplarla savaşan beyaz kürelerinizi azaltacağı için mikroplar vücudunuzda daha kolay hastalık yapabilir. Bu yüzden normalden daha fazla korunmanız gerekecektir.

Saç Dökülmesi

Her zaman olmayan, fakat sık görülen bir yan etkidir. Doktorunuz kullanacağınız ilaçların saç döküp dökmeyeceği konusunda bilgi verecektir. Tüylerdeki dökülme sizi ruhsal açıdan rahatsız edebilir; bu duygularınızı paylaşmaktan kaçınmayınız.

Bulantı ve Kusma

Kemoterapiye bağlı en önemli şikayetlerden biridir. Kemoterapi, midenizi ve beyindeki kusma ile ilgili merkezi etkileyerek kusmaya neden olabilir.

Yan Etkilerinin Değerlendirilebilmesi İçin Gerekli Tetkikler Nelerdir?

Kan sayımı

Kemik iliği tarafından yapılan ve mikroplarla savaşan beyaz kürelerin, oksijen taşıyan hemoglobinin ve pıhtılaşmayı sağlayarak kanamayı durduran trombositlerin sayılarını gösteren bir tetkiktir.

İdrar tahlili

Böbrek, mesane ve idrar yollarınızda herhangi bir sorunun olup olmadığı taze idrarda ve bazen de 24 saatlik idrarda bakılan bazı testlerle anlaşılabilir. Doktorunuz gerekli gördüğü takdirde bu tetkiki yaptırmanız gerekir.

Biyokimyasal kan testleri

Organlarımızın normal olarak işleyip işlemediğini kanda bakılan üre, kreatinin, şeker, karaciğer enzimleri gibi bazı biyokimyasal değerlerle anlaşılır. Her kemoterapi ilacının yan etkisi değişiktir.

Doktorunuz sizden kullanılan kemoterapinin türüne göre değişik biyokimyasal testler isteyecektir. Bunları genellikle kemoterapi gününden 1 gün önce veya belirtilen tarihte mutlaka yaptırdıktan sonra randevunuza geliniz.

Kemoterapinin Yan Etkileri Nelerdir?

Kansızlık (Anemi)

Anemi, vücudun yeterince alyuvara sahip olmamasıdır ve kendinizi yorgun, halsiz ya da zayıf hissetmenize ve göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı, baş dönmesi gibi belirtilere de sebep olabilir.

Yediklerinize ve içtiklerinize dikkat edin:

  • Yüksek protein değeri taşıyan yiyecekleri tercih etmeniz gerekebilir. Et, fıstık ezmesi ve yumurta iyi seçimlerdir.
  • İçinde demir olan yiyecekleri tercih etmeniz gerekebilir. Kırmızı et, yeşil yapraklı sebzeler (ıspanak gibi), kuru fasulye ve baklagiller iyi seçeneklerdir.

Hangi yiyecek ve içeceklerin size uygun olduğunu öğrenmek için doktorunuza danışın.

İştahsızlık

Kemoterapi tedavisi sırasında iştahınız azalabilir. Bu durum, kilo kaybına, halsizlik ve yorgunluğa yol açabilir.

İştahınızı açmak için aşağıdaki önerileri dikkate alın:

  • Aileniz ve arkadaşlarınızla beraber huzurlu ortamlarda yemek yiyin.
  • Proteinli yiyecekleri tercih edin.
  • İştahınızı kapatan ağız yarası, bulantı gibi sorunlar varsa bunları gidermeye çalışın.
  • Kendinizi iyi hissettiğiniz dönemlerde besin değeri yüksek gıdalarla beslenip güç toplayın.
  • İştahınız olmasa da yemek yemeniz gerektiğini unutmayın.

Kanama

Uygulanan kemoterapi ilaçlarına bağlı olarak trombosit sayımında azalma tespit edilebilir. Trombositler azaldığı zaman kanamaya eğilim artar.

Trombosit sayısının düşüklüğünde alabileceğiniz önlemler:

  • Doktorunuza danışmadan hiçbir ilaç (aspirin ve ağrı kesiciler dahil) almayın.
  • Doktorunuz izin vermedikçe alkollü içecekler kullanmayın.
  • Cinsel ilişki kurmayın.
  • Kendinizi koruyun.
  • Jilet kullanmayın, elektrikli traş makinesini tercih edin.
  • Makas, bıçak ve diğer kesici aletleri kullanırken dikkatli olun.
  • Çıplak ayakla dolaşmayın.
  • Dişlerinizi yumuşak bir diş fırçasıyla fırçalayın. Diş ipi ve kürdan kullanmayın.

Eğer kanama başladıysa:

Temiz bir havluyla kanayan bölgeye, kanama kesilinceye kadar sıkıca baskı uygulayın.

Eğer cilt altı kanamaları bulunuyorsa:

Bölgeye 20 dakika süreyle buz uygulaması yapın.

Kemoterapinin Yan Etkileri – 2

Kemoterapi ilaçları istenmeyen hücreleri yok ederken vücudun normal hücrelerini de etkiler. Normal hücrelerin etkilenmesi verilen ilaçlara ve vücudun verdiği tepkiye göre değişiklik gösterir. Bu sebeple her hasta için belirli bir yan etkiye ilişkin tahminde bulunmak güçtür; kişiden kişiye göre değişiklik gösterebilir. Kabızlık, ishal, enfeksiyon riskinin artması ve ödem bu etkilerden bazılarıdır.

Kabızlık

Dışkılama sıklığınızın her zamankinden daha az olması, dışkının sertleşmesi ve ağrılı ve rahatsız edici olmasına kabızlık denir. Kemoterapi ilaçlarından bazıları, hareketsizlik ve az yemek yemek kabızlığa sebep olabilir.

Kabızlığı önlemek için:

  • Lifli ve posalı yiyecekleri (tam tahıllı ekmek, müsli, meyve, sebzeler, kabuklu yemişler, kuru bakliyat) tercih edin.
  • Bağırsak hareketlerini arttırmak amacıyla bol sıvı tüketin.
  • Hafif egzersiz ve 15-30 dakikalık yürüyüşler yapmak da kabızlığınızın giderilmesinde faydalı olacaktır.

İshal

Kemoterapi tedavisi sürecinde dışkılama düzeninizde değişiklikler olabilir. Bu durum bazı sınırlar içerisinde önemsizdir, ancak ishal uzun sürüyorsa veya şiddetli ya da ağrılı ise, mutlaka doktorunuza haber verin.

İshali kontrol altına almak için aşağıdaki önerileri dikkate alın:

  • Sindirimi kolay yiyecekleri (muz, elma püresi, beyaz pirinç, haşlanmış patates, makarna, beyaz ekmek gibi) tercih edin.
  • Doktorunuzun önerdiği ishal kesici ilaçları düzenli olarak kullanın.

Enfeksiyon Riskinin Artması

Kemoterapi, mikroplarla savaşan beyaz kürelerinizi (lökosit) azaltacağı için, kemoterapi tedavisi esnasında enfeksiyon riskinin artışı görülebilir. Alınacak bazı önlemlerle bu riskin azaltılması mümkündür:

  • El, yüz, ağız ve vücut hijyeninize dikkat edin. Sık sık ellerinizi yıkayın. Duş alabilirsiniz. Su ve sabun kullanın. Gerektiğinde dezenfektan sıvıları da kullanabilirsiniz.
  • Tırnaklarınızı kökünden kesmeyin, manikür yaptırmayın.
  • Dişlerinizi sabah ve akşam yumuşak kıllı bir diş fırçasıyla fırçalayın.
  • Yaralanmamaya özen gösterin.

Ödem

Kemoterapi ödeme sebep olabilir. Bazı kanser türleri de ödeme yol açar. Yüz, kol, bacak, alt karın bölgesinde ödem tespit edildiği zaman mutlaka doktorunuza danışın.

Şişliğin önlenmesinde aşağıdaki önerilerin faydası olabilir:

  • Rahat, bol giysiler, sıkmayan ayakkabıları tercih edin.
  • İmkan bulduğunuzda uzanarak ve ayaklarınızı yükseğe kaldırarak rahatlayın.
  • Aşırı tuzlu gıdalar tüketmeyin.
  • Uzun süre ayakta kalmayın, fazla yürümeyin.

Kemoterapinin Yan Etkileri – 3

Kemoterapi büyüyen ve bölünen hücreleri öldürdüğünden bu tür özellikleri olan normal hücrelere de zarar verebilir. Bu tür hücreler kemik iliği, sindirim ve üreme sisteminde ve saç föliküllerinde bulunduğu için yan etkiler daha çok bu bölgelerde görülür. Yan etkilerin çoğu kemoterapi aldığınız sürece oluşur ve tedaviniz tamamlandığında kaybolur.

Yutkunma Zorluğu ve Ağız Yaraları

Ağız içi ve yemek borusundaki hücrelerin yenilenmemesi, vücudun mikroplara karşı daha duyarlı olması, yetersiz sıvı alımı, ağız bakımının iyi olmaması gibi nedenlerden ötürü kemoterapi esnasında ağız ve boğaz mukozasında mukosit adı verilen yaralar açılabilir.

Bu yaralar, enfeksiyon kapmaları halinde büyük tehlike yaratırlar. Bununla ilintili olarak, ağız kuruluğu, çiğneme ve yutkunma güçlüğü oluşabilir.

Bunlarla başa çıkmak için:

  • Diş ve ağız hijyenine özellikle önem gösterin. Kemoterapiye başlamadan önce dişlerinizde olabilecek muhtemel çürük ve iltihaplar için diş doktorunuza görünün. Kemoterapi başladıktan sonra kanama sorunları olabileceğinden diş bakımı tedavisi yaptırmanız güç olabilir.
  • Her yemekten sonra ve yatmadan önce yumuşak bir diş fırçası ile dişlerinizi fırçalayın.
  • Yumuşak yiyecekleri tercih edin.
  • Çok sıcak yemekten kaçının.
  • Ağız ve dudaklarınızı nemli tutun.
  • Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun.

Kemoterapi Tedavisi Sırasında Beslenme

Tedavi sırasında iyi beslenmek tedavinin yan etkileri ile başa çıkabilmek, enfeksiyondan korunmak ve ilaç nedeniyle zedelenmiş normal dokuların iyileşmesini hızlandırmak açısından çok önemlidir. İyi beslenmek tüm besin öğelerini içeren dengeli bir besin programı uygulamak demektir.

Günlük beslenme aşağıdaki beş ana gruptan besinleri içermelidir:

  • Sebze ve meyveler: İkişer porsiyon
  • Et, tavuk, balık, yumurta: 3 porsiyon
  • Tahıllar: 4 porsiyon
  • Süt ve süt ürünleri: 2 porsiyon
  • Sıvılar (su, meyve suları, çay, kahve, et suyu ve çorbalar): 8-12 bardak

Kemoterapi tedavisi sırasında beslenmeyle ilgili dikkat edilmesi gerekenler:

  • Beslenmenizde tüm ana besin gruplarından öğeler olmasına dikkat edin.
  • Yiyeceklerin iyi pişirilmiş olmasına dikkat edin. Dışarıdan alacağınız gıdaların da güvenilir olmasına özellikle dikkat edin.
  • Çiğ sebze ve meyveleri çok iyi yıkayın.
  • Bazı kemoterapi ilaçlarının etkisini değiştirdiğinden dolayı, tedavi sırasında greyfurt yemeyin.
  • Bol sıvı alın.
  • Proteinli besinler (et, balık, kuru bakliyat, yumurta.) tüketmeye gayret edin.
  • Yağlı yemekler tüketmemeye çalışın.
  • Haşlama ve sebze ağırlıklı beslenmeye özen gösterin.
Online Randevu Doktorunuza Sorun
© 2016 Neolife Tıp Merkezi bir Bozlu Holding kuruluşudur.